دبیرخانه شهر جهانی مبلمان منبت ملایر، فرصتی تازه و مسئولیتی مشترک
راه‌اندازی دبیرخانه شهر جهانی مبلمان و منبت در ملایر را باید یکی از اقدامات مهم و آینده‌نگرانه مدیریت شهری دانست؛ اقدامی که با ابتکار و دوراندیشی شهردار ملایر شکل گرفت تا این جهانشهر صنایع‌دستی، صاحب مرکزی مشخص برای برنامه‌ریزی، هماهنگی و هدایت رویدادهای فرهنگی، اجتماعی و گردشگری شود. ایجاد چنین دبیرخانه‌ای می‌تواند سازوکاری منسجم برای تصمیم‌گیری درباره جشنواره‌ها، برنامه‌های فرهنگی و رویدادهای مرتبط با برند جهانی مبلمان منبت فراهم کند و مسیر اطلاع‌رسانی و تبلیغات این رویدادها را در سطح شهرهای مختلف کشور و حتی کلان‌شهرها هموار سازد.
ملایر با ظرفیت‌های کم‌نظیر در حوزه صنایع‌دستی، گردشگری و تولیدات بومی سال‌ها نیازمند چنین ساختاری بود، مرکزی که بتواند ظرفیت‌های پراکنده را سامان دهد و با برنامه‌ریزی دقیق، نام ملایر را بیش از گذشته در سطح ملی و بین‌المللی مطرح کند. با این حال، ایجاد دبیرخانه به تنهایی کافی نیست. این مرکز زمانی می‌تواند به موتور محرک توسعه تبدیل شود که همه بخش‌ها، به‌ویژه فعالان اصلی این صنعت، در کنار آن قرار بگیرند و نقش خود را در پیشبرد اهداف شهر جهانی ایفا کنند.
برای درک بهتر این موضوع، می‌توان به نمونه‌ای موفق در نزدیکی ملایر اشاره کرد؛ شهری که شاید در گذشته از نظر جمعیت و جایگاه جغرافیایی حتی به اندازه یک پنجم ملایر هم نبود، اما امروز به یکی از شهرهای موفق کشور تبدیل شده است. “شهر محلات” در استان مرکزی، با شناسایی ظرفیت بالقوه خود در حوزه گل و گیاه، توانست این قابلیت را به یک فرصت اقتصادی و گردشگری تبدیل کند. رمز موفقیت این شهر، مشارکت فعال بخش خصوصی و تولیدکنندگان در کنار مدیریت شهری بود.
در محلات، فعالان صنعت گل و گیاه تنها تولیدکننده نبودند؛ بلکه به عنوان شریک توسعه شهری عمل کردند. برخی از آن‌ها با همکاری شهرداری، بخشی از بلوارها و معابر شهری را برای گلکاری بر عهده گرفتند. تولیدکنندگان گل، تأمین گل‌ها را انجام می‌دادند و شهرداری مسئولیت نگهداری و ساماندهی را بر عهده می‌گرفت. نتیجه این همکاری، شهری زیباتر، هویتی مشخص‌تر و تبلیغی دائمی برای صنعت گل و گیاه محلات بود؛ اقدامی که نام این شهر را در سطح کشور و حتی فراتر از آن مطرح کرد.
اما در جهانشهر ملایر، با وجود ظرفیت‌های بسیار گسترده، گاهی شاهد کمرنگ شدن مشارکت فعالان صنعت مبلمان منبت در برنامه‌های شهری هستیم. در نخستین دوره‌های جشنواره مبلمان و منبت، فضای شهر سرشار از شور و نشاط بود و در هر گوشه‌ای می‌شد نشانی از حضور هنرمندان و تولیدکنندگان این صنعت را دید. اما با گذشت زمان، این حضور به تدریج کمرنگ شد؛ تا جایی که در برخی برنامه‌ها، سهم فعالان این صنعت به نصب چند بنر محدود شده است.
این پرسش جدی مطرح می‌شود که آیا شأن و جایگاه فعالان صنعتی که عنوان جهانی را برای شهر خود به ارمغان آورده‌اند، در چنین حضوری خلاصه می‌شود؟ بزرگی و اعتبار یک صنعت تنها در تولید و فروش خلاصه نمی‌شود، بلکه در میزان مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مشارکت در توسعه شهر نیز معنا پیدا می‌کند. بزرگی به فروتنی و همراهی است، نه به فاصله گرفتن از مسائل شهر و جامعه.
در برخی نشست‌ها و محافل نیز گاه دیده می‌شود که برخی فعالان این حوزه بدون ارائه برنامه‌ای مشخص، با نگاه طلبکارانه وارد جلسات می‌شوند؛ در حالی که نقش بسیاری از دستگاه‌ها و نهادها، صرفاً فراهم کردن زیرساخت و ایجاد بستر مناسب است و اجرای بسیاری از برنامه‌ها باید با مشارکت مستقیم بخش خصوصی و فعالان صنعت انجام شود. بدون حضور مؤثر این بخش، هیچ برنامه‌ای نمی‌تواند به نتیجه مطلوب برسد.
فعالان صنعت مبلمان منبت نباید فراموش کنند که نسبت به شهر و مردمی که بستر رشد این صنعت را فراهم کرده‌اند، مسئولیت دارند. این مسئولیت تنها اقتصادی نیست؛ بلکه در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و حتی زیباسازی شهری نیز معنا پیدا می‌کند. برای مثال، چرا معابر و نمایشگاه‌های مبلمان منبت در برخی مناطق شهر هنوز از طراحی و هویت بصری مشترک برخوردار نیستند؟ چرا از ظرفیت طرح‌های الهام‌گرفته از مبلمان منبت، انگور، کشمش و حتی هنرهای بومی دیگر برای طراحی نما و فضای شهری استفاده نمی‌شود؟ چنین اقداماتی می‌تواند چهره شهر را برای گردشگران و مسافران جذاب‌تر و هویت آن را پررنگ‌تر کند.
البته ممکن است برخی این موضوع را وظیفه شهرداری بدانند. درست است که شهرداری مسئول ارائه خدمات شهری است، اما باید توجه داشت که بسیاری از جشنواره‌ها و برنامه‌های فرهنگی اصولاً وظیفه مستقیم مدیریت شهری نیست و دستگاه‌های متولی باید در این زمینه فعال باشند. با این حال، شهرداری ملایر در سال‌های اخیر برای حفظ جایگاه شهر جهانی و رونق گردشگری، بار اصلی برگزاری بسیاری از این رویدادها را بر دوش کشیده است؛ اقدامی که بیش از هر چیز از احساس مسئولیت نسبت به شهر و مردم آن ناشی می‌شود.
اکنون که زمزمه برگزاری دوباره جشنواره‌ها و رویدادهای مرتبط با مبلمان منبت به گوش می‌رسد، انتظار می‌رود فعالان این صنعت بیش از گذشته وارد میدان شوند. بسیاری از پیشکسوتان و تولیدکنندگان این حوزه زحمات فراوانی برای اعتلای نام ملایر کشیده‌اند و جای قدردانی دارد؛ اما ادامه این مسیر نیازمند همدلی، همفکری و استفاده از خرد جمعی است. تک‌روی و تصمیم‌های فردی نمی‌تواند آینده این صنعت را تضمین کند.
در این میان “دبیرخانه شهر جهانی مبلمان منبت” می‌تواند نقش محوری و تعیین‌کننده‌ای ایفا کند. این دبیرخانه می‌تواند به عنوان مرکزی هماهنگ‌کننده، زمینه حضور فعالان صنایع‌دستی و گردشگری ملایر را در نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی فراهم کند، برنامه‌های مشترک میان دستگاه‌های مختلف را سامان دهد و با ایجاد ارتباط میان بخش خصوصی و مدیریت شهری، مسیر توسعه این برند جهانی را هموار سازد.
ملایر شهری با ظرفیت‌های کم‌نظیر است؛ شهری که می‌تواند در حوزه صنایع‌دستی، گردشگری و کشاورزی الگویی موفق در کشور باشد. تحقق این هدف اما تنها با تلاش یک نهاد یا یک گروه ممکن نیست. دبیرخانه شهر جهانی، مدیریت شهری، دستگاه‌های اجرایی و مهم‌تر از همه فعالان صنعت مبلمان منبت باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا این عنوان جهانی به فرصتی واقعی برای توسعه شهر تبدیل شود.
در کنار این موضوع، نباید از ظرفیت‌های دیگر ملایر نیز غافل شد. این شهر علاوه بر عنوان جهانی مبلمان منبت، دارای یک نشان جهانی ثبت‌شده در سازمان فائو در حوزه انگور و باغداری نیز هست؛ عنوانی که با گذشت حدود هشت سال از ثبت آن، هنوز آن‌گونه که باید برای معرفی و بهره‌برداری از آن برنامه‌ریزی نشده است. اگر دستگاه‌های متولی در این زمینه برنامه مشخصی ندارند، شاید سپردن بخشی از مسئولیت برنامه‌ریزی و برگزاری رویدادهای مرتبط با انگور ملایر به شهرداری و با مشارکت جهاد کشاورزی بتواند زمینه رونق بیشتر این بخش را فراهم کند.
امروز بیش از هر زمان دیگری، ملایر نیازمند “همدلی، مشارکت و احساس مسئولیت مشترک” است؛ چرا که آینده شهر جهانی مبلمان منبت، نه در شعارها، بلکه در عمل و همکاری همه دلسوزان این دیار رقم خواهد خورد.
