مطالبه‌گری رسانه‌ای باید مستند، دقیق و اصلاح‌گر باشد
مهدیه طاهرنیا – سردبیر:
پایگاه تحلیلی خبری “ملایرنگار”: در دومین روز از هفته خبرنگار، نشست صمیمانه حجت‌الاسلام والمسلمین ارزنده، امام‌جمعه ملایر، با جمعی از خبرنگاران، فعالان رسانه‌ای و اصحاب قلم شهرستان برگزار شد؛ نشستی که در آن، جایگاه خبرنگاری، مسئولیت اجتماعی رسانه‌ها، ضرورت رعایت اخلاق حرفه‌ای و نقش رسانه در تقویت انسجام ملی و اعتماد عمومی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
این نشست فرصتی بود تا ضمن گرامیداشت تلاش‌های خبرنگاران در عرصه اطلاع‌رسانی، درباره رسالت خطیر رسانه‌ها در شرایط کنونی جامعه نیز گفت‌وگو شود؛ رسالتی که به گفته حاضران، تنها به انعکاس اخبار و رویدادها محدود نمی‌شود، بلکه رسانه می‌تواند در شکل‌دهی به افکار عمومی، اصلاح فرآیندهای مدیریتی، بیان مطالبات مردم، امیدآفرینی و تقویت سرمایه اجتماعی نقشی تعیین‌کننده ایفا کند.
حجت‌الاسلام ارزنده در این دیدار، با تبیین جایگاه اخلاق در فعالیت‌های اجتماعی و رسانه‌ای، اظهار کرد: اخلاق در تمامی عرصه‌ها، به‌ویژه در حوزه‌هایی که با مسئولیت عمومی و اجتماعی ارتباط دارند، یک ضرورت حیاتی است و خبرنگاران به عنوان صاحبان تریبون و صاحبان قلم، بیش از بسیاری از افراد در معرض آزمون اخلاق قرار دارند.
وی افزود: خبرنگار با انتشار هر خبر، تحلیل یا گزارش، تنها یک مطلب را به مخاطب منتقل نمی‌کند، بلکه بر نگاه مردم نسبت به جامعه، مسئولان، نهادها و حتی آینده کشور اثر می‌گذارد. از این رو، خبرنگار باید در تولید و انتشار محتوا، ملاحظات اجتماعی، مصالح عمومی و پیامدهای احتمالی آن را مورد توجه قرار دهد.
امام‌جمعه ملایر با اشاره به پیوند میان اخلاق و رسانه، ادامه داد: رعایت اخلاق حرفه‌ای به معنای چشم‌پوشی از مشکلات یا نادیده گرفتن ضعف‌ها نیست، بلکه به این معناست که مسائل با دقت، انصاف، مستندات کافی و با هدف اصلاح مطرح شوند. نقد، زمانی می‌تواند اثرگذار و سازنده باشد که از تخریب، توهین، اتهام‌زنی و قضاوت‌های شتاب‌زده فاصله داشته باشد.
حجت‌الاسلام ارزنده در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به مضمون سخنان امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) درباره بازگشت‌ناپذیری کلام، خطاب به خبرنگاران گفت: قلم خبرنگار همانند زبان اوست؛ هنگامی که کلمه‌ای نوشته و منتشر شد، دیگر نمی‌توان آن را به‌سادگی جمع کرد یا آثار آن را از بین برد.
وی با بیان اینکه خبر و گزارش رسانه‌ای می‌تواند آثار گسترده‌ای در جامعه برجای بگذارد، افزود: یک خبر ممکن است مانند هوا در فضای جامعه منتشر شود و بر ذهن و روح مردم اثر بگذارد. چنین خبری می‌تواند جامعه را به سمت پویایی، نشاط، همدلی و تقویت حرکت دهد و از سوی دیگر، اگر بدون دقت و بر پایه شایعه، قضاوت نادرست یا بزرگ‌نمایی منتشر شود، زمینه‌ساز ناامیدی، بدبینی و آسیب به فضای روانی جامعه شود.
امام‌جمعه ملایر خاطرنشان کرد: خبرنگار باید بداند که مخاطب، بسیاری از اوقات، محتوای منتشرشده در رسانه را به عنوان واقعیت می‌پذیرد. بنابراین، هرگونه بی‌دقتی در نقل خبر، استفاده از عناوین تحریک‌کننده، انتشار اطلاعات ناقص یا ارائه تحلیل‌های غیرمستند، می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک اشتباه معمولی داشته باشد.
وی ادامه داد: مسئولیت خبرنگار تنها در برابر مدیر یا رسانه‌ای که در آن فعالیت می‌کند نیست، بلکه خبرنگار در برابر مردم، حقیقت، وجدان حرفه‌ای و خداوند نیز مسئول است. این مسئولیت اقتضا می‌کند که فعالان رسانه‌ای پیش از انتشار هر مطلب، درباره صحت، ضرورت، آثار و شیوه بیان آن دقت لازم را داشته باشند.
یکی از محورهای اصلی این نشست، موضوع مطالبه‌گری رسانه‌ای و تفاوت آن با قضاوت‌های غیرکارشناسی، اتهام‌زنی و فضاسازی در محیط رسانه‌ای و فضای مجازی بود.
حجت‌الاسلام ارزنده با تأکید بر ضرورت مطالبه‌گری رسانه‌ها اظهار کرد: مطالبه‌گری از رسانه‌ها باید جدی و صددرصدی باشد، اما مطالبه‌گری نباید با تهمت، تخریب، شایعه‌پراکنی و قضاوت‌های غیرکارشناسی اشتباه گرفته شود.
وی افزود: مطالبه‌گری یک امر تخصصی و دارای چارچوب است و نمی‌توان هر نوع اعتراض، انتقاد یا اتهام را مطالبه‌گری نامید. مطالبه‌گری واقعی نیازمند شناخت موضوع، بررسی دقیق، دسترسی به اطلاعات، گفت‌وگو با طرف‌های مختلف و ارائه راهکار است.
امام‌جمعه ملایر با بیان اینکه “سواد مطالبه‌گری” باید در جامعه تقویت شود، تصریح کرد: بخش قابل‌توجهی از مطالب منتشرشده در فضای مجازی، بر اساس برداشت‌های شخصی، قضاوت‌های ناصواب و اطلاعات ناقص شکل می‌گیرد. در چنین شرایطی، رسانه حرفه‌ای باید بتواند میان مطالبه‌گری صحیح و جریان‌سازی نادرست تفاوت قائل شود.
وی گفت: مطالبه‌گری باید مستند، دقیق و با هدف اصلاح ساختارها، رفع مشکلات مردم و تقویت نظام جمهوری اسلامی انجام شود. رسانه باید مشکلات را شناسایی و پیگیری کند، اما در عین حال اجازه ندهد که نقد مسائل به تخریب اصل اعتماد عمومی و تضعیف سرمایه اجتماعی منجر شود.
حجت‌الاسلام ارزنده ادامه داد: یک رسانه مسئول باید بداند که هدف از طرح مشکل، صرفاً ایجاد التهاب یا افزایش بازدید نیست، بلکه هدف اصلی باید کمک به حل مسئله باشد. اگر موضوعی در رسانه مطرح می‌شود، لازم است مسیر پیگیری آن نیز دنبال شود و نتیجه اقدامات مسئولان یا دستگاه‌های مرتبط به مردم اطلاع داده شود.
امام‌جمعه ملایر در ادامه سخنان خود با اشاره به رویکرد رهبر معظم انقلاب در دیدارهای نوروزی و توصیه‌های ایشان به رسانه‌ها، بر ضرورت داشتن نگاهی باز، جامع و فراگیر نسبت به جامعه تأکید کرد.
وی اظهار کرد: رسانه نباید تنها ضعف‌ها و کاستی‌ها را ببیند و از ظرفیت‌ها، توانمندی‌ها و موفقیت‌های جامعه غافل شود. خبرنگاران باید در کنار بیان مشکلات، نقاط قوت، ظرفیت‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و انسانی شهرستان را نیز معرفی کنند.
حجت‌الاسلام ارزنده افزود: رسانه‌ای که به دنبال تقویت جامعه و نظام است، باید امیدآفرین باشد. امیدآفرینی به معنای پنهان کردن مشکلات یا ارائه تصویر غیرواقعی از جامعه نیست؛ بلکه به این معناست که مسائل در کنار ظرفیت‌ها، راهکارها و امکان اصلاح مطرح شوند.
امام‌جمعه ملایر تصریح کرد: بزرگ‌نمایی بی‌مورد نقاط ضعف، سیاه‌نمایی و ارائه تصویری مأیوس‌کننده از آینده، نه‌تنها به حل مشکلات کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند روحیه عمومی را تضعیف کرده و اعتماد مردم را کاهش دهد. رسانه باید ضمن حفظ مطالبه‌گری، از تبدیل مشکلات به عامل ناامیدی عمومی پرهیز کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: نگاه مشفقانه به جامعه و مردم، یکی از ضرورت‌های فعالیت رسانه‌ای است. خبرنگار باید درد مردم را بشناسد و آن را بیان کند، اما این بیان باید به گونه‌ای باشد که به آرامش، اصلاح و گره‌گشایی منجر شود، نه اینکه بر نگرانی‌ها و التهاب‌های اجتماعی بیفزاید.
اخبار دیگر را بینید
رسانه مسئولیت‌پذیر، ضامن اعتماد عمومی و آرامش اجتماعی
