رسانه مسئولیت‌پذیر، ضامن اعتماد عمومی و آرامش اجتماعی
در این نشست، بر نقش خبرنگاران در ایجاد ارتباط میان مردم و مسئولان تأکید شد؛ نقشی که به‌واسطه آن، خبرنگار می‌تواند دغدغه‌ها و مطالبات شهروندان را به گوش مدیران برساند و در مقابل، برنامه‌ها، اقدامات و محدودیت‌های دستگاه‌های اجرایی را برای مردم تبیین کند. رسانه در این میان، حلقه واسطی است که اگر درست عمل کند، می‌تواند زمینه‌ساز گفت‌وگو، تفاهم و کاهش فاصله‌ها میان جامعه و حاکمیت باشد.
این نقش زمانی به‌درستی محقق می‌شود که رسانه از یک‌سو صدای مردم را صادقانه منتقل کند و از سوی دیگر، در بازتاب دیدگاه‌ها و عملکرد مسئولان، دقت، انصاف و بی‌طرفی حرفه‌ای را رعایت کند. خبرنگار در این جایگاه، صرفاً بازتاب‌دهنده رویدادها نیست، بلکه تحلیل‌گر مسائل اجتماعی و ناظر بر فرآیندهای عمومی نیز به شمار می‌رود. او می‌تواند با بررسی دقیق یک مسئله، شناسایی ریشه‌های آن، گفت‌وگو با مردم و مسئولان و پیگیری نتایج، به حل مشکلات کمک کند.
از این منظر، رسانه‌ای موفق است که مطالبات عمومی را به‌صورت منظم و مستمر دنبال کند و اجازه ندهد مشکلات مردم تنها در قالب خبرهای کوتاه و مقطعی مطرح شوند. پیگیری مستمر مطالبات، مطالبه پاسخ از مسئولان و اطلاع‌رسانی درباره نتیجه اقدامات، از مهم‌ترین وظایف رسانه‌های حرفه‌ای است.
در بخش دیگری از این نشست، بر این نکته تأکید شد که خبرنگاری در تراز انقلاب اسلامی، نیازمند برخورداری هم‌زمان از سواد رسانه‌ای و سواد مطالبه‌گری است. سواد رسانه‌ای به خبرنگار کمک می‌کند تا اخبار و اطلاعات را درست دریافت، تحلیل و منتشر کند؛ و سواد مطالبه‌گری نیز به او می‌آموزد چگونه مسائل مردم را دقیق، منطقی و اثرگذار پیگیری کند.
خبرنگاری که از سواد رسانه‌ای برخوردار است، اسیر شایعات و موج‌های هیجانی فضای مجازی نمی‌شود و پیش از انتشار هر مطلب، منبع و اعتبار اطلاعات را بررسی می‌کند. چنین خبرنگاری می‌تواند میان خبر، تحلیل، نظر شخصی و شایعه تمایز قائل شود.
از سوی دیگر، خبرنگار مطالبه‌گر به جای طرح کلی و مبهم مشکلات، موضوع را به‌صورت مشخص و قابل پیگیری مطرح می‌کند، مسئولیت دستگاه‌های مختلف را از یکدیگر تفکیک می‌سازد، برای ادعاهای خود مستندات ارائه می‌دهد و به جای متهم کردن افراد، فرآیندها و ساختارهای نیازمند اصلاح را مورد توجه قرار می‌دهد.
در این دیدار همچنین بر ضرورت آموزش مستمر خبرنگاران، توجه به اصول خبرنویسی، رعایت حقوق اشخاص، پایبندی به قوانین و تقویت مهارت‌های تحلیل و گزارش‌نویسی تأکید شد.
یکی دیگر از محورهای مهم این نشست، ارتباط مستقیم میان اخلاق رسانه‌ای و اعتماد عمومی بود. اعتماد مردم به رسانه، سرمایه‌ای است که به‌سادگی به دست نمی‌آید و در صورت انتشار اخبار نادرست، جانبدارانه یا غیرمسئولانه، می‌تواند به سرعت آسیب ببیند. رسانه‌ای که اصول اخلاقی را رعایت می‌کند، حتی هنگام طرح نقدهای جدی نیز می‌تواند اعتماد مخاطب را حفظ کند. چنین رسانه‌ای از انتشار مطالب توهین‌آمیز، افشای اطلاعات شخصی، قضاوت درباره افراد بدون مستندات و استفاده ابزاری از احساسات عمومی پرهیز می‌کند.
در مقابل، انتشار اخبار ناقص، استفاده از تیترهای غیرواقعی برای جلب مخاطب و نسبت دادن مطالب تأییدنشده به افراد، به اعتبار رسانه آسیب می‌زند و موجب کاهش اعتماد جامعه به اصل اطلاع‌رسانی می‌شود.
در این نشست همچنین مطرح شد که رفتار اخلاق‌مدارانه در عرصه رسانه، افزون بر آثار اجتماعی، می‌تواند زمینه‌ساز برکت و توفیق در فعالیت حرفه‌ای خبرنگاران باشد. خبرنگاری که با نیت خدمت به مردم، روشنگری، اصلاح امور و دفاع از حقیقت قلم می‌زند، می‌تواند آثار ماندگاری در جامعه بر جای بگذارد.
بر اساس مطالب مطرح‌شده، رسانه‌ها در هر جامعه‌ای می‌توانند دو نقش متفاوت ایفا کنند؛ نخست، نقش آرامش‌بخش، اصلاح‌گر و امیدآفرین، و دوم، نقش التهاب‌آفرین و تشدیدکننده نگرانی‌های عمومی. انتخاب میان این دو مسیر، تا حد زیادی به نوع نگاه، شیوه عملکرد و میزان مسئولیت‌پذیری رسانه‌ها بستگی دارد.
رسانه‌ای که خبر را با دقت و انصاف منتشر می‌کند، از شایعات پرهیز دارد، فرصت پاسخ‌گویی را برای افراد و دستگاه‌ها فراهم می‌سازد و راهکارهای اصلاحی را نیز مورد توجه قرار می‌دهد، می‌تواند به آرامش و انسجام جامعه کمک کند. اما رسانه‌ای که بر پایه هیجان، رقابت ناسالم، جلب مخاطب یا منافع کوتاه‌مدت فعالیت می‌کند، ممکن است با انتشار یک خبر نادرست یا تحلیل غیرمنصفانه، فضای جامعه را ملتهب کند و آسیب‌های اجتماعی و روانی به‌وجود آورد.
از همین رو، تأکید شد که خبرنگاران باید پیامدهای اجتماعی اخبار خود را در نظر بگیرند و بدانند هر مطلب رسانه‌ای، به‌ویژه در شرایط حساس، می‌تواند بر رفتار عمومی و تصمیم‌های مردم اثرگذار باشد.
نشست امام‌جمعه ملایر با خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای شهرستان، فرصتی برای بازخوانی رسالت رسانه در شرایط امروز بود؛ رسالتی که از یک‌سو بر بیان صادقانه مشکلات و دفاع از حقوق مردم استوار است و از سوی دیگر، مسئولیت حفظ امید، آرامش، انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی را نیز بر دوش دارد.
در این نشست تأکید شد که رسانه مطلوب، رسانه‌ای است که هم مطالبه‌گر باشد و هم اخلاق‌مدار؛ هم ضعف‌ها را ببیند و هم ظرفیت‌ها را معرفی کند؛ هم از مسئولان پاسخ بخواهد و هم از قضاوت‌های عجولانه و غیرمستند فاصله بگیرد.
بر این اساس، سواد مطالبه‌گری باید به یکی از مؤلفه‌های اصلی فعالیت رسانه‌ای تبدیل شود؛ چرا که مطالبه‌گری دقیق و مستند می‌تواند به اصلاح امور، رفع مشکلات مردم و ارتقای کارآمدی دستگاه‌ها کمک کند، اما مطالبه‌گری فاقد منطق و مستندات، ممکن است به تضعیف اعتماد عمومی و ایجاد فضای بدبینی منجر شود.
خروجی رسانه اخلاق‌مدار و مسئولیت‌پذیر، تنها تولید خبر نیست؛ بلکه کمک به حل مشکلات میدانی، کاهش فاصله میان مردم و مسئولان، تقویت امید اجتماعی، تزریق آرامش به خانواده‌ها و افزایش اعتماد عمومی است. خبرنگار در چنین نگاهی، صاحب قلمی است که می‌تواند با انتخاب درست واژه‌ها و پیگیری مسئولانه مسائل، گرهی از مشکلات مردم بگشاید و در مسیر توسعه و پیشرفت شهرستان نقش‌آفرین باشد.
اخبار دیگر را بینید
مطالبه‌گری رسانه‌ای باید مستند، دقیق و اصلاح‌گر باشد
گزارش تصویری دیدار با خانواده معظم شهید خدامراد رشیدی
