مطالبه معدن سرمک از شورای شهر و شهرداری زنگنه؛ چرا حریم معدن به محدوده شهری الحاق شد؟
به گزارش پایگاه خبری ملایرنگار، وجود منابع خدادادی در هر نقطه از این کره خاکی، نشانه‌ای از لطف و عنایت پروردگار به
آن منطقه است. ایران نیز از این نعمت‌ها بی‌بهره نیست و معادن از مهم‌ترین ظرفیت‌های طبیعی کشور به شمار می‌روند. شهرستان ملایر نیز با برخورداری از معدن سرمک، یکی از نقاط مهم معدنی در غرب کشور محسوب می‌شود؛ معدنی که دهه‌هاست در حال فعالیت است و نقش مهمی در اشتغال و تأمین مواد اولیه برخی صنایع بزرگ کشور دارد. با این حال در کنار فعالیت‌های اقتصادی این مجموعه، موضوعاتی همچون الحاق بخشی از اراضی به محدوده شهر زنگنه و تصمیمات شورای اسلامی شهر و شهرداری زنگنه، چالش‌هایی را برای ادامه فعالیت این معدن ایجاد کرده است. در همین راستا، خبرنگار امید ملایر با حضور در این معدن و بازدید از بخش‌های مختلف آن، گفت‌وگویی با مهندس پیمان خاکباز مدیر معدن سرمک انجام داده است که در ادامه به صورت پرسش و پاسخ می‌خوانید.
آن منطقه است. ایران نیز از این نعمت‌ها بی‌بهره نیست و معادن از مهم‌ترین ظرفیت‌های طبیعی کشور به شمار می‌روند. شهرستان ملایر نیز با برخورداری از معدن سرمک، یکی از نقاط مهم معدنی در غرب کشور محسوب می‌شود؛ معدنی که دهه‌هاست در حال فعالیت است و نقش مهمی در اشتغال و تأمین مواد اولیه برخی صنایع بزرگ کشور دارد. با این حال در کنار فعالیت‌های اقتصادی این مجموعه، موضوعاتی همچون الحاق بخشی از اراضی به محدوده شهر زنگنه و تصمیمات شورای اسلامی شهر و شهرداری زنگنه، چالش‌هایی را برای ادامه فعالیت این معدن ایجاد کرده است. در همین راستا، خبرنگار امید ملایر با حضور در این معدن و بازدید از بخش‌های مختلف آن، گفت‌وگویی با مهندس پیمان خاکباز مدیر معدن سرمک انجام داده است که در ادامه به صورت پرسش و پاسخ می‌خوانید.سؤال: ابتدا درباره پیشینه و فعالیت معدن سرمک توضیح دهید.
خاکباز: معدن سرمک یکی از قدیمی‌ترین معادن استان همدان است که از سال ۱۳۳۷ فعالیت خود را آغاز کرده است. در ابتدای کار فعالیت‌ها به صورت سنتی انجام می‌شد اما به مرور وارد فاز صنعتی شد و امکانات و تجهیزات لازم برای استخراج به این مجموعه وارد شد.
سؤال: در حال حاضر چه نوع مواد معدنی در این مجموعه استخراج و فرآوری می‌شود؟
خاکباز: از معادن روباز، سنگ آهن برای کارخانه‌های سیمان استخراج می‌شود و از معادن زیرزمینی نیز سرب با عیار ۲.۵ درصد استخراج می‌شود. با برنامه‌ریزی‌هایی که انجام دادیم بخشی از فرآوری نیز در همین مجموعه صورت می‌گیرد و مواد معدنی به کنسانتره حدود ۵۰ درصد تبدیل می‌شود که همین موضوع از برخی خام‌فروشی‌ها جلوگیری کرده است.
سؤال: با توجه به شرایط اقتصادی سال‌های اخیر، وضعیت فعالیت معدن چگونه بوده است؟
خاکباز: در سال‌های اخیر با مشکلات اقتصادی زیادی روبه‌رو بودیم اما با مدیریت و برنامه‌ریزی تلاش کردیم مانع تعطیلی این واحد شویم و نیروهای خود را نیز حفظ کنیم. ما سال‌ها برای نیروهای متخصص سرمایه‌گذاری کرده‌ایم و خوشبختانه در این مجموعه تعدیل نیرو نداشتیم؛ موضوعی که در کمتر واحد تولیدی دیده می‌شود.
سؤال: یکی از موضوعات مطرح‌شده، اختلاف با شورای اسلامی شهر و شهرداری زنگنه است. ماجرا از چه قرار است؟
خاکباز: امسال با یک مسئله حقوقی با شورای اسلامی شهر و شهرداری زنگنه مواجه شدیم. موضوع مربوط به الحاق محدوده معدن و منطقه حفاظت‌شده لشگردر به حریم شهر زنگنه است که برای مجموعه ما مشکلاتی ایجاد کرده است.
سؤال: از نظر قانونی حریم معادن نسبت به محدوده شهری چگونه تعریف شده است؟
خاکباز: بر اساس اسناد و قوانین موجود، فاصله قانونی حریم معادن با محدوده‌های شهری و شهرک‌ها حداقل یک‌هزار و ۵۰۰ متر است و بسته به نوع فعالیت و رده زیست‌محیطی ممکن است این فاصله تغییر کند. با این حال در سال ۱۳۸۴ بر اساس طرح الحاقی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، محدوده‌ای به حریم شهر زنگنه اضافه شد که وارد حریم معدن و منطقه حفاظت‌شده شده و مشکلاتی را ایجاد کرده است. انتظار داریم مسئولان برای حل این مشکل پیگیری لازم را انجام دهند.
سؤال: شما از اقدام شورای اسلامی شهر و شهرداری زنگنه ابراز نارضایتی کرده‌اید. دلیل این موضوع چیست؟
خاکباز: این معدن یکی از فعال‌ترین معادن استان همدان است و بخش زیادی از نیروهای آن از میان مردم بومی منطقه جذب شده‌اند. انتظار داریم اقدامی انجام نشود که روند فعالیت معدن را مختل کند. بر اساس نقشه موجود، اراضی الحاقی به حریم شهر زنگنه وارد حریم معدن و منطقه حفاظت‌شده لشگردر شده است. محل دپوی ضایعات یا سدهای باطله نیز در محل تلاقی این اراضی قرار دارد.
سؤال: آیا از نظر ایمنی و زیست‌محیطی نگرانی در این زمینه وجود دارد؟
خاکباز: با مکاتبه‌ای که با آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک انجام شده، با توجه به عمق کم آب و نبود فشار هیدرواستاتیکی در پشت دیواره و همچنین وجود مواد رسی در رسوبات تخلیه‌شده کارخانه، ظاهراً مشکلی از نظر نفوذ و استحکام دیواره مشاهده نشده است.
سؤال: موضوع دریافت عوارض از معدن توسط شهرداری زنگنه نیز مطرح شده است. توضیح می‌دهید؟
خاکباز: در ابتدای دوره ششم شورای اسلامی شهر زنگنه، در دفترچه عوارض شهرداری، الزام پرداخت عوارض برای عبور ماشین‌آلات معدن درج شده بود که در سال ۱۴۰۳ بر اساس رأی دیوان عدالت اداری ابطال شد. با این حال با اقدام غیرقانونی و الحاق اراضی به محدوده شهری، دوباره از طریق کمیسیون‌های ماده ۱۰۰ و ۷۷ اقدام به دریافت عوارض کرده‌اند که این موضوع تمرکز مدیریتی مجموعه را برای ادامه فعالیت معدن بر هم زده است. در حالی که فعالیت‌های این معدن کاملاً بر اساس قانون انجام می‌شود.
سؤال: برخی نگرانی‌ها درباره تأثیر فعالیت معدن بر سلامت مردم مطرح شده است. پاسخ شما چیست؟
خاکباز: سلامتی کارکنان و مردم منطقه خط قرمز مجموعه است. به همین دلیل در فواصل زمانی مشخص آزمایش‌های مختلفی روی آب و خاک منطقه انجام می‌دهیم. حتی تأییدیه سلامت آب شرب شهر زنگنه و روستاهای اطراف از سوی مرکز بهداشت شهرستان ملایر به شورای اسلامی شهر زنگنه ارسال شده است.
سؤال: نتیجه این آزمایش‌ها چه بوده است؟
خاکباز: بر اساس پاسخ مرکز بهداشت و آزمایش نمونه‌های آب شرب و آنالیز فلزات سنگین و مواد معدنی غیرسمی، در یک سال گذشته هیچ‌گونه آلودگی یا مقادیر بالاتر از حد مجاز در نمونه‌ها مشاهده نشده است. این موضوع نشان می‌دهد فعالیت معدن مشکلی برای سلامت مردم ایجاد نکرده است.
سؤال: درباره شایعات مربوط به آلودگی آب‌های زیرزمینی چه نظری دارید؟
خاکباز: متأسفانه برخی افراد از روی ناآگاهی چنین شایعاتی را مطرح کرده‌اند اما ما این موضوع را به طور کامل رد می‌کنیم. آزمایش‌های متعدد شرکت در طول سال نشان می‌دهد هیچ‌گونه مشکلی از نظر سلامت آب و خاک منطقه وجود ندارد.
سؤال: موضوع ایجاد شهرک صنفی کشاورزی در حریم معدن نیز مطرح شده است. دیدگاه شما چیست؟
خاکباز: شورای اسلامی شهر و شهرداری زنگنه اقدام به راه‌اندازی یک شهرک صنفی کشاورزی کرده‌اند که اصل این اقدام می‌تواند در توسعه شهر مؤثر باشد و کسی مخالف آن نیست. اما مشکل اینجاست که این شهرک در حریم و محدوده معدن جانمایی شده و ممکن است در آینده برای فعالان آن مشکل ایجاد کند. بهتر است قبل از هر اقدامی قوانین مربوط به حریم معدن بررسی شود. ما نیز در این زمینه مکاتباتی با استانداری انجام داده‌ایم.
سؤال: در حال حاضر چند نفر در معدن سرمک مشغول فعالیت هستند؟
خاکباز: در حال حاضر ۵۰۰ نیروی خدماتی و متخصص به طور مستقیم در این مجموعه فعالیت دارند که ۹۹ درصد آنان بومی منطقه هستند. همچنین حدود یک‌هزار و ۵۰۰ نفر نیز به صورت غیرمستقیم از چرخه این معدن ارتزاق می‌کنند. در صورت حمایت مسئولان، با راه‌اندازی فازهای جدید می‌توانیم اشتغال مستقیم را به هزار نفر و غیرمستقیم را به سه هزار نفر افزایش دهیم.
سؤال: درباره برنامه‌های توسعه‌ای معدن توضیح می‌دهید؟
خاکباز: این معدن ظرفیت تبدیل شدن به یک شهرک صنعتی تخصصی سرب و آهن را دارد و می‌توان زیرساخت‌های فرآوری محصولات خام را در همین مجموعه ایجاد کرد. در حال حاضر نیز واحدهای مختلفی با همت نیروهای همین مجموعه در دست راه‌اندازی است.
سؤال: در حال حاضر چه واحدهایی در معدن فعال هستند؟
خاکباز: در این معدن سه خط فلوتاسیون برای فرآوری سرب و یک کوره احیا برای تولید اکسید سرب و روی وجود دارد. همچنین سالانه ۵۰۰ هزار تن سنگ آهن هماتیت استخراج می‌شود و پروژه RHF برای تبدیل هماتیت به مگنتیت نیز توسط متخصصان این مجموعه در حال اجراست.
سؤال: چه مشکلات عملیاتی دیگری در مسیر فعالیت معدن وجود دارد؟
خاکباز: یکی از مشکلات فعلی، نبود چاشنی انفجاری در بازار است که تهیه آن بسیار دشوار شده و برای انفجارات مدیریت‌شده معدن با مشکل مواجه هستیم. البته برای نخستین بار در این معدن از انفجار پلاسمایی استفاده کرده‌ایم که مزایای زیادی نسبت به روش‌های سنتی دارد.
سؤال: مزایای انفجار پلاسمایی چیست؟
خاکباز: این روش باعث کاهش اثرات زیست‌محیطی، عدم تولید گازهای سمی، ایمنی بالاتر در زمان انفجار، عدم نیاز به مجوزهای متعدد، جلوگیری از آسیب به گسل‌ها، کاهش مزاحمت برای روستاهای اطراف، بازدهی انرژی بالا و بازگشت سریع سرمایه می‌شود و امکان پیشروی حفاری در تونل‌ها تا روزی ۳۰ متر را فراهم می‌کند.
سؤال: در حوزه انرژی چه اقداماتی در معدن سرمک انجام شده است؟
خاکباز: با توجه به مشکلات برق در سال‌های اخیر، زیرساخت‌های تأمین برق معدن از انرژی خورشیدی را فراهم کردیم و اکنون ۵ مگاوات نیروگاه خورشیدی فعال داریم. تجهیزات ۱۰ مگاوات دیگر نیز آماده نصب است اما به دلیل مشکلات ناشی از مصوبه شورای اسلامی شهر و شهرداری زنگنه درباره الحاق اراضی و دریافت عوارض، امکان اجرای آن فعلاً وجود ندارد. در حالی که این اقدام با استقبال مردم شهر زنگنه و روستاهای اطراف روبه‌رو شده است.
سؤال: سخن پایانی شما چیست؟
خاکباز: از خبرنگاران برای حضور در این مجموعه و انعکاس فعالیت‌های معدن تشکر می‌کنم. همچنین از برخی ادارات، نهادها و مسئولان شهرستان و استان که مکاری داشته‌اند قدردانی می‌کنم و امیدوارم با همراهی آنان بتوانیم گام‌های مؤثرتری در مسیر توسعه این مجموعه برداریم.
